ΕΞΟΡΥΞΗ

  • sharpening-stones excavation 2
  • sharpening-stones excavation 1
  • sharpening-stones excavation 3
  • sharpening-stones excavation 4
  • sharpening-stones similar products 1
  • sharpening-stones origin 1
  • sharpening-stones origin 1
  • Λατομείο πυριτολίθου. Διακρίνονται οι άσπρες φλέβες πυριτολίθου.
  • Λατομείο πυριτολίθου. Διακρίνονται οι άσπρες φλέβες πυριτολίθου.

Η εξόρυξη του ακονόλιθου λόγω σπανιότητας και αδυναμίας αυτοματισμού γίνεται όπως και παλιά με χειροκίνητα εργαλεία. Εντοπίζονται οι φλέβες που πρέπει όμως να αποκαλυφθούν μία μία ξεχωριστά.

Αφαιρούνται με δυναμίτες και με κομπρεσέρ χειρός τα πετρώματα πάνω από την πρώτη φλέβα που αποκαλύπτεται επιφανειακά.
Τα βασικά εργαλεία του επαγγελματία ακονά είναι η σμίλα, ο λοστός, το ματσακούπι, η βαριά και το σφυρί.

Ανάβοντας φωτιά πάνω στην επιφανειακή φλέβα λόγω συστολής – διαστολής ξεκολλάει το ακόνι από το πέτρωμα που είναι από κάτω και βγάζομε ογκόλιθους Ακονολίθων των 10 έως και 40 κιλών που στοιβάζομε σε παλέτες των 1600 έως 1800 κιλών που οδηγούνται στο εργοστάσιο επεξεργασίας.

Η εξόρυξη συνεχίζεται πάντα επιφανειακά και πάντα από πάνω προς τα κάτω και είναι μια πολύ επίπονη διαδικασία που διαρκεί βδομάδες.

Όπως είπαμε η ακονόπετρα είναι ένα είδος λεπτόκοκκης σμυρίδας, από στρώματα πυριτικού ιζηματογενούς υλικού που δημιουργήθηκαν από σκελετούς μικροοργανισμών. Από συμμετρικά στρώματα της ακονόπετρας, συνήθως λευκής και σπανιότερα γκρίζας, που βρίσκονται ανάμεσα σε άλλα πετρώματα διαφορετικής σύστασης, βγαίνουν τα ακόνια που χρησιμοποιούνται για το ακόνισμα μεταλλικών εργαλείων.

Η ακονόπετρα είναι ένα χαρακτηριστικό προϊόν της Ελούντας, που εξορυσσόταν κατά την αρχαιότητα και συνεχίζει να εξορύσσεται και στις μέρες μας. Ο επισκέπτης μπορεί να δει στις πλαγιές και στα υψώματα των βουνών αυτών τις χαλασιές, τα νταμάρια και τα λατομεία που έχουν ανοιχτεί.

Οι ιστορικές αναφορές στην ακονόπετρα αρχίζουν από τον Όμηρο (Ιλιάδα, ραψ. Β, στίχος 649: Χαλκοδάμαν ακόναν) και φτάνουν μέχρι τους περιηγητές της ύστερης Τουρκοκρατίας. Στις αναφορές αυτές παρουσιάζεται ως «Ναξία λίθος» (η Νάξος ήταν πόλη στην κορυφή της Οξάς), ως «τούρκικη πέτρα» ή και «λίθος της 'Ανατολής» ανάλογα με τη χρονική περίοδο της αναφοράς.

Η Εξόρυξη γινόταν από το Μάρτιο μέχρι τον Νοέμβρη. Το χειμώνα, λόγω της λάσπης και της βροχής, ασχολούνταν με τη συλλογή ελαιόκαρπου.
Στο αρχικό στάδιο εντοπιζόταν η φλέβα της ακονόπετρας ανάμεσα στα άλλα πετρώματα, τα οποία οι ακονάδες ονόμαζαν «κακό χαράκι».

Για να αποσπάσουν την άχρηστη πέτρα από το ακόνι χρησιμοποιούσαν φυτίλι με μπαρούτι ή δυναμίτη τα οποία έχωναν στην πέτρα ανοίγοντας της τρύπες. Με την ανατίναξη η άχρηστη πέτρα απομακρυνόταν. Αφού καθάριζαν το ακόνι περιμετρικά, άναβαν στην συνέχεια φωτιά στη μέση του ακονιού και με τη διαστολή ξεκολλούσε η υπόλοιπη άχρηστη πέτρα.

Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν κατά την εξόρυξη ήταν η σμίλες, οι λοστοί, τα ματσακούπια, η βαρά, το σφυρί, το κοπίδι, ο κασμάς και η παλάμη. Τα ακόνια είχαν τρεις χρωματισμούς- πολύ λευκό, λευκό και μαύρο- και ανάλογα με τη σκληρότητα του χαρακτηριζόταν μαλακό ή σκληρό.